19 Şubat 2025

​Hasbara'nın Kültürel ve Akademik Hegemonyası

İsrail’in Filistin meselesini kendi lehine şekillendirmek için yalnızca medya ve dijital propaganda araçlarını kullanmadığı, aynı zamanda kültürel ve akademik alanlarda da hegemonya kurarak Filistin anlatısını sistematik bir şekilde silmeye çalıştığı görülmektedir. İsrail, uluslararası akademik çevrelerde, kültürel organizasyonlarda ve sanat dünyasında kendisini destekleyen bir algı yaratırken, Filistin’in tarihini, kimliğini ve direnişini marjinalize etmek için çeşitli mekanizmalar kullanmaktadır.

1. İsrail’in Akademik Hegemonyası ve Filistin’in Bilimsel Alandan Dışlanması

İsrail, dünya çapında akademik kurumlarla güçlü bağlar kurarak kendi anlatısını meşrulaştırmayı ve Filistin tarihini akademik alanın dışına itmeye çalışmaktadır.

1.1. İsrail Yanlısı Akademik Çalışmalar ve Üniversiteler Aracılığıyla Algı Yönetimi

İsrail, Batı’daki birçok prestijli üniversiteyle akademik iş birlikleri yaparak, Filistin meselesini kendi bakış açısına göre şekillendirmektedir. İsrail yanlısı düşünce kuruluşları ve akademik araştırmalar Batı’da politika yapıcılar ve medya kuruluşları tarafından referans alınarak Filistin’in direnişini kriminalize eden bir akademik zemin oluşturmaktadır.

  • Tel Aviv Üniversitesi ve Hebrew University gibi İsrail’in önde gelen akademik kurumları Batılı üniversitelerle yoğun iş birlikleri yaparak İsrail’in anlatısını akademik literatüre entegre etmektedir.
  • İsrail yanlısı düşünce kuruluşları (örneğin Washington Institute for Near East Policy ve BESA Center) akademik araştırmaları manipüle ederek İsrail’in politikalarını meşrulaştıran çalışmalar üretmektedir.
  • İsrail’in Batı üniversitelerine verdiği fonlar, akademik çalışmaların İsrail karşıtı bir söylem benimsemesini zorlaştırmakta, hatta bu tür araştırmaların yapılmasını engellemektedir.

1.2. Filistin’in Akademik Alandan Silinmesi ve Akademisyenlere Yönelik Baskılar

İsrail, Filistinli akademisyenleri ve İsrail’i eleştiren Batılı akademisyenleri baskı altına almak için sistematik bir politika izlemektedir.

  • Filistinli akademisyenlerin yurtdışına çıkışları İsrail tarafından engellenmekte, uluslararası akademik konferanslara katılımları kısıtlanmaktadır.
  • İsrail, Filistin üniversitelerine yönelik sürekli baskılar uygulamakta, özellikle Gazze’deki akademik kurumları hedef almaktadır.
  • İsrail’i eleştiren Batılı akademisyenler “antisemitizm” suçlamasıyla kariyerlerini kaybetme riskiyle karşı karşıya kalmaktadır. Örneğin, ABD ve Avrupa’da Filistin yanlısı akademisyenler, İsrail lobilerinin baskılarıyla üniversitelerinden uzaklaştırılmıştır.
  • Filistin çalışmaları üzerine yazılan akademik makaleler ve kitaplar, Batılı yayınevleri tarafından sansüre uğramakta veya yayın süreçlerinde geciktirilmektedir.

2. İsrail’in Kültürel Hegemonyası ve Filistin Anlatısının Marjinalleştirilmesi

İsrail, sanat, edebiyat, sinema ve kültürel organizasyonlar aracılığıyla Filistin’in tarihini ve kimliğini manipüle ederek, Filistin’in yok sayıldığı bir anlatı oluşturmaya çalışmaktadır.

2.1. Kültürel Organizasyonlarda İsrail’in Anlatısının Yayılması

İsrail, uluslararası kültürel etkinliklerde kendisini Batı dünyasının bir parçası olarak sunarken Filistin’in varlığını görmezden gelmektedir.

  • Film festivalleri, sanat bienalleri ve edebiyat etkinliklerinde İsrail, kültürel bir aktör olarak ön plana çıkarılırken Filistinli sanatçılar marjinalleştirilmektedir.
  • İsrail hükümeti Filistin’i temsil eden sanat ve kültür projelerinin fon almasını engellemek için lobi faaliyetleri yürütmektedir.
  • İsrail, kültürel iş birlikleri aracılığıyla Batılı sanatçıları ve entelektüelleri etkilemeye çalışarak Filistin karşıtı bir kültürel hegemonya inşa etmektedir.

Örneğin, Cannes ve Venedik Film Festivalleri gibi büyük etkinliklerde İsrail filmleri “özgürlükçü ve demokratik” olarak sunulurken Filistin sineması genellikle politik bir “sorun” olarak çerçevelenir.

2.2. Filistin Kültürel Mirasının Yok Edilmesi ve İsrail’in Kültürel Hırsızlığı

İsrail, Filistin kültürel mirasını sistematik bir şekilde silmeye çalışarak, bölgedeki tarihsel anlatıyı manipüle etmektedir.

  • Filistin mutfağı, kıyafetleri ve halk müziği İsrail kültürü olarak tanıtılmaktadır. Falafel, humus ve zahter gibi Filistin’e özgü kültürel ögeler İsrail’in ulusal kimliğinin bir parçası gibi pazarlanmaktadır.
  • İsrail, Filistin’in tarihi eserlerini yağmalamakta ve müzelerinde İsrail tarihinin bir parçası olarak sergilemektedir. İşgal altındaki Kudüs ve Batı Şeria’da birçok Filistinli tarihi yapı İsrail’in kültürel mirası gibi tanıtılmaktadır.

Bu kültürel hegemonya, Filistin’in tarihini ve kimliğini silmek için bilinçli bir politik çabanın sonucudur.

3. İsrail’in Akademik ve Kültürel Hegemonyasına Karşı Alternatif Direniş Yöntemleri

Filistinli akademisyenler, sanatçılar ve aktivistler, İsrail’in kültürel ve akademik alandaki manipülasyonlarına karşı çeşitli stratejiler geliştirmektedir.

  • Akademik Boykot Hareketleri
    • Boycott, Divestment, Sanctions (BDS) Hareketi, İsrail ile akademik ve kültürel iş birliklerinin sonlandırılmasını savunarak önemli bir kampanya yürütmektedir.
    • Dünya çapında birçok üniversite, İsrail ile akademik iş birliklerini kesme kararı almıştır.
  • Filistin Kültürünü ve Akademisini Güçlendiren Alternatif Platformlar
    • Filistinli sanatçılar, İsrail’in kültürel anlatısını kırmak için bağımsız film yapımları, dijital sanat projeleri ve kültürel girişimler yürütmektedir.
    • Edward Said’in çalışmaları Filistin’in akademik ve entelektüel alanda güçlü bir direniş noktası olarak kabul edilmektedir.

Bu alternatif stratejiler, İsrail’in kültürel ve akademik hegemonya kurma çabalarına karşı güçlü bir karşı duruş oluşturmaktadır.

Kültürel ve Akademik Direnişin Önemi

İsrail, akademi ve kültürel alanları kullanarak Filistin anlatısını silmeye çalışırken Filistinli akademisyenler, sanatçılar ve aktivistler bu çarpıtmaya karşı güçlü bir direnç göstermektedir. Alternatif medya, bağımsız sanat projeleri ve akademik boykot hareketleri, İsrail’in kültürel ve akademik propagandasına karşı etkili bir mücadele alanı oluşturmaktadır.