AA muhabirinin derlediği bilgiye göre Avrupa Parlamentosu ve AB Konseyi tarafından kabul edilen 2023/2411 sayılı tüzük, 1 Aralık 2025 itibarıyla uygulanmaya başlandı. Düzenlemeyle daha önce yalnızca tarım ve gıda ürünlerini kapsayan AB düzeyindeki coğrafi işaret sistemi, el sanatları ve endüstriyel ürünleri de içine alacak şekilde genişletildi.
Yeni sistem kapsamında, el emeğinin önemli rol oynadığı ürünler ile standartlaştırılmış üretim süreçlerinden geçen endüstriyel ürünler için AB çapında tescil ve koruma imkanı sağlanıyor.
Sistemin yürütülmesinden Avrupa Birliği Fikri Mülkiyet Ofisi (EUIPO) sorumlu tutuldu. EUIPO, başvuruların incelenmesi, tescili, itiraz ve iptal süreçlerinin değerlendirilmesi ile AB coğrafi işaret sicilinin oluşturulması ve güncellenmesini üstleniyor.
Düzenleme kapsamında doğal taş, ahşap işleri, mücevherat, tekstil ve danteller, cam ve porselen, deri ürünleri ile çatal-bıçak gibi çeşitli zanaat ürünleri coğrafi işaret korumasından yararlanabiliyor.
Coğrafi işaret koruması için aranan şartlarBir ürünün AB'de coğrafi işaret olarak tescil edilebilmesi için belirli bir coğrafi kökene dayanması, kalitesi veya ününün bu kökenle bağlantılı olması ve üretim aşamalarından en az birinin ilgili bölgede gerçekleşmesi gerekiyor.
Başvurular, üretici grupları tarafından yapılabiliyor. İstisnai durumlarda ise belirli bir bölgede tek üretici olduğunu kanıtlayan kişiler de başvuruda bulunabiliyor. Başvurular, EUIPO'nun 'GIportal' adlı dijital platformu üzerinden gerçekleştiriliyor.
AB üyesi olmayan ülkelerden yapılan başvurularda 1500 avro ücret alınıyor. Başvurular yaklaşık 6 aylık inceleme sürecinin ardından uygun bulunması halinde yayımlanıyor ve 3 ay itiraza açık tutuluyor. İtiraz olmaması veya çözüme kavuşturulması durumunda ürünler tescil edilerek AB Resmi Gazetesi'nde yayımlanıyor.
Söz konusu düzenlemenin, geleneksel üretim yöntemlerine dayanan ve belirli bölgelerle özdeşleşmiş ürünlerin uluslararası düzeyde korunmasını ve tanıtımını güçlendirmesi bekleniyor.
Türkiye açısından da el sanatları ve endüstriyel ürün niteliğindeki coğrafi işaretli ürünlerin AB düzeyinde korunması için yeni sistemin önemli fırsatlar sunması öngörülüyor.